De grote transitie in finance

Afgelopen week was Connect4Value bij de webinar ‘ De grote transitie in finance‘ bij Pakhuis de Zwijger i.s.m. de Sustainable Finance Lab. Onder leiding van Rens van Tilburg werd gesproken over de onlangs verschenen publicatie ‘Finance in Transition: Principles for a Positive Finance Future’ van prof. Derk Loorbach, prof. Dirk Schoenmaker en Willem Schramade. Hierin schetsen de heren hoe de financiële transitie er in hun ogen uit zou moeten zien. Want om de klimaat en circulaire transitie snel genoeg te realiseren, is ons financiële systeem aan een grondige herziening toe.

Zo vertelde Dirk Schoenmaker dat de financiële sector wel goed is in geld verdienen, maar dat dit inmiddels ten koste gaat van mens en milieu. Ook ziet hij wel nieuwe initiatieven binnen de sector opkomen, maar zijn er nog weinig acties om bestaande structuren af te bouwen. Het gaat in zijn ogen bij de verandering naar sustainable finance om de verandering van willen, niet kunnen. Om de verandering van mindset dus. We rekenen wel in geld, maar niet in maatschappelijke en/of ecologische baten en lasten. Terwijl als we nu de goede dingen doen, het in de toekomst ook weer meer oplevert.

Derk Loorbach vertelde dat hij door te experimenteren in de praktijk, hij veel geleerd heeft over transities in het algemeen en de financiële sector in het bijzonder. Hij heeft bemerkt dat er een soort ‘wetmatigheid’ ontstaat, waarbij we met elkaar vastlopen in het denken en doen dat we kennen. Het ‘regime’ noemde hij het. Zijn verklaring: Mensen worden opgeleid vanuit en in een bepaalde mindset, komen in organisaties met dezelfde bepaalde mindset en gaan zo verder. Alles in onze systemen is georganiseerd rond dezelfde dingen als geld en fossiele energie. We graven ons zodoende steeds verder in, waardoor er steeds meer spanning en destabilisatie optreedt. Maar: een groep mensen gaan ook juist nieuwe dingen doen. Wanneer er druk uit de samenleving komt, kunnen dingen in de financiële sector gaan veranderen, denk hij. Mensen in het ‘regime’ kunnen zichzelf echter niet uit het moeras trekken, daar is ondersteuning bij nodig. Meer druk zetten creëert weerstand, waardoor de neiging ontstaat de transitie tegen te gaan. Een positieve benadering is beter bij dit soort onzekerheid. En dat geldt niet alleen voor de financiële sector, dat slechts één van de domeinen is die in transitie aan het komen is. De transitie, zo schetst hij, is onontkoombaar, maar het wordt wel een heftige tijd.

Toch zijn er mensen waarvoor de transitie helemaal niet als chaos voelt, en waarvoor de transitie allemaal niet snel genoeg gaat. Uiteindelijk gaat het om je vaardigheid om te gaan met verandering. Over leiderschap in en tussen organisaties, om de psychologie van de mens en het vermogen in de spiegel te kijken. Een transitie ‘manage’ je dus niet.Voor een transitie vraag je jezelf af ‘Wat zijn mijn leidende principes?’ en ‘Hoe bouwen we samen aan de toekomst?’

Om de vraag ‘Waar staan we met de transitie in de financiële sector’ te beantwoorden, stelde Willem Schramade, ‘de man met de voeten in de praktijk’, twee vragen:

  • Waar willen we heen?
  • En hoe komen we daar?

Als antwoord op de eerste vraag zei hij: ‘Een eerlijk leven, vanuit sociale waarden en waarbij we de planeet niet kapot maken’. De financiële sector ziet hij in dienst staan van dit doel. Het mag niet zo zijn dat de sector financiële waarde blijft creëren dat te koste gaat van mens en milieu.

Voor de tweede vraag gaf hij aan dat er gestuurd moet worden op ‘Brede Welvaart’, dit is een combinatie van E (ecologische), F (financiele) en S (sociale) waarde. Hiervoor moeten we opschuiven naar het tweede kwadrant en is het noodzakelijk dat we het ook gaan meten. Maar hoe meten we waardecreatie op sociaal en ecologisch vlak? Om ons hele economische systeem te veranderen moeten we leren verbanden te zien, want we zijn nu nog blind. De financiële sector is nu nog te volgend in dit proces en moet volgens hem meer leidend worden.

Tevens waren er interessante bijdragen van ‘supercommissaris’ Petri Hofste, hoogleraar Arnoud Boot en financiële ‘change agent’ Anita de Horde. De avond werd afgesloten met de oproep door Arnoud Boot voor ‘change agents’ die zonder ballast van ‘legacy’ en het moeras de transitie binnen de sector kunnen aanjagen.

Een inspirerend gesprek met veel herkenning… en wij jagen graag mee aan!