Van ego naar eco: Samenwerking wordt essentieel binnen financieel ecosysteem

‘Is your business equipped to compete?

De race om een plek in de ‘Future of Banking’ is in volle gang: Een door FinTechs voortgebrachte Digital Experience in een Open Banking Ecosysteem op basis van Blockchain, Front-end AI en Robotics voor ‘customer value in a hightech world’.

De crisis zijn we vergeten. De financiële sector is weer vol op stoom. Daargelaten dat financiële instellingen nog in een identiteitscrisis zitten en het consumentenvertrouwen er na jaren nog steeds niet helemaal is[1], is iedereen in volle vaart ‘disruption aan het embracen’ om de klant van de toekomst niet mis te lopen.

Business as usual.

Ik moet bekennen. Ik ben ook zo geconditioneerd. Na bijna 20 jaar binnen de sector werkzaam te zijn, was mijn werkelijkheid en werkwijze ook zoals ik verwacht dat nog vele collega’s hem hebben. We zijn klantgericht bezig en we werken goed samen, dacht ik. Maar onlangs is mijn beeld hiervan veranderd.

De financiële wereld zoals we gewend zijn, is langzaam aan het veranderen. Het huidige systeem van autonome, lineaire instellingen is langzaam aan het verdwijnen. Het is plaats aan het maken voor een nieuw netwerk van organisaties die in een duurzame, open source wereld samenwerken op basis van wederzijdse afhankelijkheid.

Zoals de intro van dit artikel gaat de aandacht binnen de sector namelijk vooral uit naar de sexy klinkende hightech veranderingen. Nieuwsberichten en congressen staan er bol van, maar ze zijn slechts gericht op inhoud. Bij digitalisering en de ontwikkeling van een nieuw ecosysteem is meer nodig dan verandering op inhoud[2]. Er is een ecosysteem perspectief nodig op het business model van je organisatie. Strategische samenwerkingen en partnerships tussen organisaties worden essentieel om tot innovatie en groei te komen. En dat is een grote verandering, want waar we binnen de sector gewend waren nieuwe diensten voornamelijk zelf te maken (‘make, buy or ally’) wordt het ‘ally, buy or make’ in een ecosysteem.

Nou ja, zeg je. Samenwerken. Dat doen we toch al?

Ja en nee.

Sinds jaar en dag werken financiële instellingen binnen Nederland samen om bijvoorbeeld het betalingsverkeer mogelijk te maken. Werken ketenpartijen samen op de verzekerings- en hypotheekmarkt. En werken financiële partijen samen met ministeries, instellingen binnen de publieke sector en belangenverenigingen. Deze samenwerkingen zijn veelal gebaseerd op de huidige, traditionele inrichting en werkwijze binnen de sector waarbij zaken als silo-denken, control en eigenbelang een rol spelen. Samenwerken vindt vaak plaats omdat het moet, niet altijd omdat men wil. En er is nog best lastig ook[3].

Daarnaast zijn er de laatste jaren diverse samenwerkingen gestart tussen corporates en start-ups voor ons ecosysteem van de toekomst. Deze samenwerkingen verlopen regelmatig moeizaam[4]: Start-ups ervaren de traditionele corporate cultuur als een last wanneer wordt samengewerkt en omschrijven verlies van ‘ziel en creativiteit’. Of zeggenschap, indien ze worden over genomen of er een meerderheidsbelang wordt genomen. Daarom starten huidige corporates regelmatig zelf een start-up[5]. Ook hier nog ruimte voor verbetering.

Goed en succesvol samenwerken blijkt in de praktijk nog niet zo eenvoudig. En de verandering naar een financieel ecosysteem gaat dit niet makkelijker maken.

Innoveren en opereren binnen een netwerk van organisaties, gaat vooral over samenwerken[6]. En samenwerken gaat over mensen, belangen en gedrag. Ondanks dat onze focus snel naar alle high-tech gaat, is de ICT vooral ondersteunend in het toekomstige ecosysteem[7].  Hoe wij zijn als mensen, ons gedrag, verandert hier niet mee[8].

Samenwerken in het toekomstig ecosysteem vraagt om een andere mindset en inzet van vaardigheden dan wat we tot nog toe gewend zijn[9]. Ervaringen binnen andere sectoren leert dat mensen en organisaties in een netwerk zich open moeten leren stellen voor de buitenwereld en moeten leren samenwerken op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen. Innoveren met partners is een zaak van goed samenwerken waarbij beide partijen water bij de wijn zullen moeten doen. Veel bestaande financiële instellingen zullen hiervoor een interne transitie moeten gaan maken van een traditionele hiërarchie, naar een meer waarde gedreven organisatie en manier van leiding geven, waarbij persoonlijk leiderschap van elk individu van belang is.

Kortom, de ontwikkeling  van een financieel ecosysteem bestaat uit meer dan het neerzetten van slimme ICT. Mensen moeten elkaar weten te vinden, elkaar vertrouwen en verantwoordelijkheden durven delen. Maar ook: verantwoordelijkheden durven loslaten en gezamenlijk belang voor eigen belang laten gaan. De verandering naar een financieel ecosysteem geeft minstens een zo grote noodzaak tot verandering van ons gedrag. En dat is best een uitdaging.

 

De weg naar een nieuw ecosysteem  draait om het verbinden van mensen.

 

 

[1] Banken zitten in een identiteitscrisis, nu.nl mrt2018;  Vertrouwensmonitor banken, NVB 2017; Bankiers verkeren nog steeds in een identiteitscrisis en meten met twee maten, Landman FD mei 2014

[2] Business model design in an ecosystem context, University of Cambridge june2013. Culture for a digital age, McKinsey Quarterly, july 2017.

[3] Samenwerking een vereiste voor innovatie in hypotheekketen, Consultancy.nl april2017

[4] Hoe corporates slimmer kunnen samenwerken met start-ups, Customer Talk mei2017; De disruptie voorbij: samenwerking tussen corporates en start-ups, Menno van Leeuwen ABN Amro april2015; Wie zaait oogst (soms). Samenwerken met startups is een kunst, KPMG  juni2016; ING koopt meerderheidsbelang Payvision, Emerce jan2018

[5] ABN Amro komt met fintech voor vreemde valuta’s, Financieel Dagblad jan2018; ING keert terug naar Engeland als mobiele bank (Yolt), emerce.nl okt2016 ; Nieuwe bank Knab wil revolutie in financiële dienstverlening, youngstartup.nl 2013.

[6] Innovatieonderzoek, PwC2017;  Insurance  beyond digital: The rise of ecosystems and platforms, McKinsey jan2018.

[7] Who You Need for Your Digital Journey?, Insead aug2017. Sustaining Digitisation Hinges on Culture, Insead april2018.

[8] Psychologie van gedrag in organisaties, Max Wildschut 2017.

[9] Successful Partnerships & Strategic Alliances, Peter Simoons 2017. Leren samenwerken tussen organisaties, E. Kaats en W. Opheij 2012; Het senseo-effect, Alfred Griffioen 2008.