Vertrouwen of Respect?

WAT IS BELANGRIJKER IN EEN STRATEGISCHE SAMENWERKING?

 

Tijdens de workshop van vorige week had ik het over de noodzaak van vertrouwen in strategische samenwerkingen en partnerships. En wat je kon doen meer vertrouwen te ontwikkelen zodat de kans op een succesvolle samenwerking groter wordt. Een van de deelnemers reageerde hierop: Een van haar hoogleraren tijdens haar studie had gezegd dat vertrouwen een overgewaardeerd element is in samenwerking. Respect was voldoende om een goede samenwerking te hebben.

Een opmerking die me bezig hield, dus daarom in dit artikel de vraag:

  • Wat is belangrijker in een externe samenwerking: Vertrouwen of Respect?
  • Wat is het verschil eigenlijk?
  • En hoe werkt een samenwerking op basis van respect?

Wat betekenen ze?

Natuurlijk hebben we wel een idee, een gevoel bij de termen respect en vertrouwen, maar toch ben ik maar eens gaan kijken wat Van Dale zegt:

  • Vertrouwen is het geloof hebben in iemands goede trouw en eerlijkheid.
  • Respect is eerbied en ontzag hebben voor iemand.

Respect komt van het Latijnse woord re-spicere, ‘terugkijken’, ‘omkijken’. In de Oudheid, als een Romein in Athene verbleef, liep hij gevaar om aangevallen te worden. Daarom keken deze vreemdelingen altijd over hun schouder, uit ontzag voor eventuele rovers en andere onverlaten.

Respect betekent tegenwoordig in ons taalgebruik aanzien, eerbied of waardering, die men heeft voor (of ontvangt van) iemand vanwege zijn kwaliteiten, prestaties of vaardigheden.

Vertrouwen heeft in zowel sociale als psychologische zin verschillende betekenissen, maar bevat elementen als:

  • het geloof dat de ander eerlijk is en dat het goed zal gaan
  • de bereidheid afhankelijk van de acties van de groep te zijn
  • en de verwachting dat degene die je vertrouwt zal handelen op een manier die jou niet schaadt.

In de psychologie wordt vertrouwen omschreven als “geloven dat de persoon die men vertrouwt zal doen wat men van hem verwacht”. In sociologie en psychologie is de mate waarin twee groepen elkaar vertrouwen een maatstaf voor het geloof in de eerlijkheid en aardigheid van de ander. En onze gave om in te schatten of iemand te vertrouwen is, kan worden teruggevoerd naar een neurobiologische structuur en activiteit in de hersenen.

Respect alleen voldoende?

Respect gaat vooral uit van de waardering die je hebt over de zichtbare kwaliteiten en rol van een organisatie, of bepalende personen daarbinnen. En dan voornamelijk over wat die kwaliteiten en positie voor ons voor beeld over die organisatie weergeven. Heeft de partnerorganisatie status en aanzien, of niet?

Vertrouwen bevat meer de elementen van verbinding, samenhang en wederkerigheid. Ongeacht wat de kwaliteiten van een organisatie zijn, is vertrouwen de subjectieve verwachting of de partnerorganisatie zijn kwaliteiten ook voor jouw organisatie of het gezamenlijke belang inzet.

Terugkomend op de opmerking dat respect alleen voldoende zou zijn voor een intensieve samenwerking, denk ik dus dat je er daarmee niet altijd bent. Twee organisaties met respect voor ieders kennis, kunde en positie maakt nog geen goede samenwerking. Toch wordt er door organisaties vaak op deze manier samengewerkt zonder dat dit direct tot grote problemen leidt.

Hoe zit dit?

Samenwerken om te vermijden of om te creëren

Organisaties kunnen om verschillende doelen een samenwerking aangaan, zoals marktontwikkeling, kostenbesparing of innovatie. Achterliggend aan die doelen zit altijd een drijfveer om als organisatie hetzij een mogelijke negatief scenario te vermijden (hogere kosten, risico’s, bedreiging continuïteit organisatie) hetzij de (positieve) wens om nieuwe waarde te creëren (vernieuwing, verandering, impact).

In het Engels bestaan er twee termen voor samenwerking: Cooperation en collaboration. Waar cooperation (coöperatie) samenwerken inhoudt om je eigen organisatie doelen te realiseren, betekent collaboration (collaboratie) samenwerken voor een gezamenlijk, gedeeld doel.

In geval een organisatie een negatief scenario wil vermijden en beseft hiervoor samen te moeten werken, is externe samenwerking vaak een noodzakelijk kwaad. Er vindt dan coöperatie plaats. Respect voor de andere partij is hierbij van belang: Je werkt immers liever samen met een partij waarbij je aanzien voor diens kwaliteiten of positie hebt. Vertrouwen speelt in dit type samenwerkingen een minder belangrijke rol. Er kan meestal wel een andere organisatie worden gevonden om het eigen doel alsnog te bereiken.

Collaboratie vraagt vertrouwen

Zo niet in het geval wanneer een strategische samenwerking wordt aangegaan voor de wens iets geheel nieuws te creëren. Een innovatie, impactvolle vernieuwing, een gezamenlijke spong in het onbekende …

Samen iets nieuws creëren geeft meer onzekerheid dan coöperatief samenwerking. Je weet namelijk nog niet of de samenwerking wat op gaat leveren, en zo ja, wat dat dan is. Collaboratieve samenwerkingen kenmerken zich door een gedeelde droom en onderlinge afhankelijkheid.  Het is dan ook het vertrouwen in elkaar dat de samenwerking tot een succes kan brengen.

Met wie spring jij liever in het diepe?   Met iemand die je vertrouwt, of iemand die je respecteert?